Bu Blogda Ara

15 Eylül 2013 Pazar

Bok Böcekleri, Samanyolu Gökadasını Takip Ediyorlar: Böceklerin, Yönelme için, Yıldızlardan Yararlandıkları Keşfedildi

Yönelme için, Samanyolu gökadasını kullandığı kanıtlanan ilk hayvanlar, bok böcekleridir. (Fotoğrafın kaynağı: http://images.sciencedaily.com/2013/01/130124123203-large.jpg)
Küçük bir beyni ve en az hesaplama gücü olan bir böceğin, yönelme için, Samanyolu gökadasından yararlanan ilk hayvan olduğu kanıtlandı. Güney Afrikalı ve İsveçli bilim adamları, bok böcekleri ile gökadamızı kapsayan yıldız serpintisi arasındaki bağlantıyı gösteren çeşitli bulgular yayınladılar.



Gözlerinin, yalnız gökadaları ayırt edemeyecek kadar zayıf olmasına rağmen, bok böcekleri, topaklarını yuvarlamalarını sürdürmelerini ve onları, (yuvarlayarak,) dışkı yığınındaki rakiplerine geri getirmemelerini temin etmek için, Samanyolu galaksisi tarafından sağlanan ışığın karanlıktaki değişim ölçüsünü (gradyan) kullanmaktadırlar.

Johannesburg şehri, Wits Devlet Üniversitesi'nden (Wits University), Profesör Marcus Byrne, " Bok böcekleri, hangi yöne gittikleri ile ilgilenmemektedirler; onların, sadece, dışkı yığınındaki boku bokuna kavgadan (dışkı kapma kavgası) kaçınmaya ihtiyaçları vardır. ", diye belirtmiştir.

Byrne ve ekibi, daha önceden de, bok böceklerinin, yönelme için, Güneş'i, Ay'ı ve kutuplanmış (polarize) ışığı kullandıklarını kanıtlamıştı. Deneylerinde, söz konusu kın kanatlılara, ışığın, gözlerine ulaşmasını engelleyen "başlıklar" yapmışlardır. Ekip, ayrıca, aynı kın kanatlıların; o esnada, yönlenme amacıyla kullanacakları ışık kaynaklarının yerini tayin ettikleri, bir yönlenme dansı icra etmek için, dışkı topaklarının tepesine tırmandıklarını da keşfetmiştir.

Artık, Güney Afrika'nın Wits Üniversitesi'ndeki Johannesburg Gökevi'nde (Planetaryum), gerçeğinin birebir aynısı olarak tasarlanan (simule edilen) gökyüzü altında yürütülmekte olan, daha ileri deneyler; bok böceklerinin, ayrıca, ( gökte, Mohawk tarzı saç şeklinde beliren ) Samanyolu galaksisini de kullandıklarını göstermiştir - bu da, yıldızlarla dans etmeye, yeni bir yorum getirmektedir!

Güney Afrika'nın Wits Üniversitesi'ndeki Johannesburg Gökevi (Planetaryum) (Fotoğrafın kaynağı: http://static.panoramio.com/photos/large/12995759.jpg)

Mohawk tarzı saç şeklinde beliren Samayolu gökadası (Fotoğrafın Kaynağı: http://planetwaves.net/news/wp-content/uploads/2013/06/375+milkywaykc2_brunier800.jpg)


Byrne, " (Deney yürütürken,) Güney Afrika'nın Vryburg kasabasında, fazla uzun kalıyorduk ve Samanyolu, bu dev ışık kaynağı idi. Onların, bunu kullanmak zorunda olduklarını düşündük - sadece de, onu kullanmaları gerektiğini!", diye belirtti.

Tüm ışık kaynakları, bok böceği için, eşit derecede kullanışlı yön bulma işaretleri değildirler. Kendisi ile bir mum arasında, sabit bir açıyı koruyan bir güve, alev etrafında bir daire şeklinde hareket eder. [Gerçekte, sabit bir açı ile, - o açının bozulamayacağı kadar uzakta bulunan - Ay'a doğru, düzgün bir biçimde uçan güveler, uzun mesafeleri dahi kat ederler.  Ancak, mum ya da ampul etrafında da, Ay dışındaki bir nesne ile karşılaştıklarını anlayan güveler, ışığa doğru dönerek, yollarını düzeltmeye  çalışırlar. Ancak birkaç denemeden sonra, ölümcül biçimde sarmal hareketler yapmaya yönelen güveler,  mumun alevinde yanabilirler ya da ampul gibi, bir ışık kaynağına çarparak, başlarını zedeleyebilirler]. Ancak, dışkı topağını yuvarlarken de, bir gök cismi, bok böceğine göre, konumunu değiştiremeyecek kadar uzak olur ve bunun sonucunda, söz konusu kın kanatlı, düz bir hat doğrultusunda yolunda ilerlemeyi sürdürür.

Mum alevi etrafında daire şeklinde dönen bir güve. Güve, Ay'ı, ışık kaynağı olarak kullanarak,  Fotoğrafın kaynağı: ( http://mentalfloss.com/sites/default/files/styles/article_640x430/public/matt-_5.jpg )


Mevcut ışık kaynakları söz konusu olduğunda, bilim adamları, (bahis konusu) kın kanatlıların, tercih hiyerarşisine (aşama sırası) sahip olduklarından kuşkulanırlar. Bu nedenle, eğer Ay ve Samanyolu gökadası, aynı anda, gökyüzünde görülebiliyorsa, kın kanatlılar, muhtemelen, birinden ziyade, diğerini kullanır.

Aşağıda, bok böceklerinin, yönelmelerinde, Samanyolu gökadasını nasıl kullandıklarını anlatan bir video (Kaynak: http://youtu.be/jgubmKPFBLw ) yer almaktadır:

 

Yönelme için, diğer birkaç hayvanın da, yıldızlardan yararlandığı kanıtlanmıştır, ancak (bu amaçla,) Samanyolu gökadasını kullandığı kanıtlanan ilk hayvan, bok böceğidir.

Kaynak: http://www.sciencedaily.com/releases/2013/01/130124123203.htm

Çeviren: Yalçın Ceylanoğlu

HER HAKKI MAHFUZDUR.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder